Puan nasıl hesaplanıyor?

Etiketta puanı tahmin değildir. Üç bağımsız ve kamuya açık standardın birleşimidir. Bir üründe gerekli veri yoksa puan verilmez — uydurma bir sayı gösterilmez.

Beslenme kalitesi — Nutri-Score 2023

Fransa Halk Sağlığı Kurumu (Santé publique France) tarafından geliştirilen, Belçika, Almanya, Hollanda, İsviçre, Lüksemburg ve İspanya'da resmî olarak kullanılan ön yüz besin etiketi sistemidir. 2023 revizyonu şeker ve tuz eşiklerini sıkılaştırdı.

  • Olumsuz: enerji, şeker, doymuş yağ, tuz
  • Olumlu: protein, lif, meyve/sebze/baklagil oranı
  • • İçecek, yağ/kuruyemiş ve peynir için ayrı eşik tabloları uygulanır
  • • Sade su her zaman A alır

A → 90 puan · B → 75 · C → 55 · D → 35 · E → 15

İşlenmişlik — NOVA

São Paulo Üniversitesi'nden Monteiro ve arkadaşlarının geliştirdiği, FAO ve Pan Amerikan Sağlık Örgütü (PAHO) tarafından benimsenen sınıflandırma. Gıdayı besin içeriğine göre değil, ne kadar sanayi işleminden geçtiğine göre ayırır.

NOVA 1İşlenmemiş / az işlenmişMeyve, sebze, süt, et, kuru baklagil95 puan
NOVA 2Mutfak malzemesiYağ, tuz, şeker, un80 puan
NOVA 3İşlenmiş gıdaPeynir, ekmek, konserve, salamura50 puan
NOVA 4Ultra işlenmişKozmetik katkı içeren sanayi ürünleri10 puan

NOVA 4'ü belirleyen şey herhangi bir katkı değil, ürünü çekici kılmak için eklenen kozmetik katkılardır (renklendirici, aroma verici, tatlandırıcı, emülgatör). Yalnızca koruyucu içeren bir konserve NOVA 3'tür.

Katkı maddeleri — EFSA risk sınıfları

Her E-numarası, Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) yeniden değerlendirme görüşleri ve Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği temel alınarak dört risk sınıfından birine yerleştirilir.

SınıfAnlamıEtkisi
1Güvenli kabul ediliyorCeza yok
2Dikkatli tüketilmesi öneriliyor−8 puan
3Tartışmalı; bazı çalışmalarda olumsuz etki−25 puan, katkı skoru en fazla 60
4Mümkünse kaçınılması öneriliyor−50 puan, katkı skoru en fazla 35

Türk etiketleri katkıyı çoğunlukla adıyla yazar ("Ayçiçek Lesitini"). Etiketta bu adları E-numaralarına çevirerek değerlendirir.

Ağırlıklar

Gıda

Beslenme (Nutri-Score 2023)%60
Katkı maddeleri (EFSA risk sınıfı)%30
Organik sertifika%10

NOVA işlenmişlik sınıfı hesaplanır ve ürün sayfasında bilgi olarak gösterilir, ancak puana girmez.

Kişisel bakım ve temizlik

Bu ürünlerde beslenme ekseni yoktur. Puan, içindekiler listesindeki en riskli maddeye göre bir banda yerleştirilir — tek bir yüksek riskli madde ortalamada kaybolmasın diye.

Kırmızı madde var (risk 4)0–24 puan
Turuncu madde var (risk 3)25–49 puan
Yalnızca yeşil/sarı maddeler50–100 puan

Maddeler AB Kozmetik Tüzüğü 1223/2009 (Ek II yasaklı, Ek III kısıtlı), SCCS görüşleri ve AB'nin 26 koku alerjeni listesine göre sınıflandırılır. Listenin en az %30'u tanınamazsa puan verilmez.

Puan bantları

Mükemmel75–100
İyi50–74
Vasat25–49
Kötü0–24

Veri yetmiyorsa puan vermiyoruz

Bir ürünün puanlanabilmesi için formül ağırlığının en az yarısının gerçek veriyle dolu olması gerekir. Aksi hâlde ürün sayfasında puan yerine "yeterli veri yok" ve hangi bilginin eksik olduğu gösterilir.

Eksik veriyi etiket fotoğrafı göndererek tamamlayabilirsiniz; ürün birkaç dakika içinde yeniden puanlanır.

Etiketta bir tıbbi cihaz veya teşhis aracı değildir. Puanlar bilgilendirme amaçlıdır; beslenme kararlarınız için sağlık uzmanınıza danışın.

Kişisel uyarılar hangi kaynaklara dayanıyor?

Tercihlerim ekranında seçtiğin sağlık durumu, beslenme tarzı ve inanç kuralları için uyarılar aşağıdaki kaynaklara göre üretilir. Kanıt gücü hepsinde aynı değil — arayüz bunu gizlemez.

ÇölyakCodex Alimentarius: "glutensiz" = <20 ppm gluten
Laktoz intoleransıAB 1169/2011 — süt zorunlu bildirilen alerjen
IBS (huzursuz bağırsak)Monash University — düşük FODMAP diyeti (2005)
SIBOACG 2020 SIBO kılavuzu — diyet kanıtı sınırlıkanıt sınırlı
Reflü (GERD)ACG 2022 GERD kılavuzukişisel tetikleyici
GastritKlinik uygulama — kişisel tolerans belirleyiciorta kanıt
DiyabetWHO — serbest şeker enerjinin <%10'u; UK FSA eşikleri
HipertansiyonWHO — günde <5 g tuz (<2 g sodyum)
Yüksek kolesterolWHO 2023 — doymuş yağ <%10, trans yağ <%1 enerji
Böbrek hastalığıKDIGO beslenme ilkeleri — fosfat katkıları hızlı emilirorta kanıt
Fenilketonüri (PKU)AB 1169/2011 — aspartam için "fenilalanin kaynağı içerir" zorunlu
Gut (ürik asit)Klinik beslenme — pürin kısıtlaması destekleyici tedavidirorta kanıt
Histamin intoleransıKlinik uygulama — kişisel eşik belirleyiciorta kanıt
MigrenKlinik gözlem — tetikleyiciler kişiye özgüdürorta kanıt
VeganTanım gereği
VejetaryenTanım gereği
PesketaryenTanım gereği
Glutensiz (tercih)Codex Alimentarius — <20 ppm
Laktozsuz (tercih)Tanım gereği
Düşük sodyumWHO — günde <5 g tuz
ŞekersizWHO — serbest şeker enerjinin <%10'u
KetojenikKlinik ketojenik beslenme ilkeleriorta kanıt
Helalİslami beslenme kuralları; Türkiye'de HAK akreditasyonu
KoşerKaşrut kuralları; OU, OK, Star-K sertifikaları
Ortodoks orucuOrtodoks Kilisesi oruç kuralları
Katolik perhiziKatolik perhiz uygulaması — balık serbesttir
HinduHindu beslenme geleneği — inek kutsaldır
JainJain ahimsa ilkesi — kök sebze hasadı bitkiyi öldürür
Budist (Mahayana)Mahayana geleneği — uygulama okula göre değişirorta kanıt
SihSih geleneği — jhatka; uygulama değişkendirorta kanıt
Yedinci Gün AdventistiAdventist beslenme ilkeleri

İnanç kurallarında uygulama ikili hüküm vermez. Jelatin, mono- ve digliseritler gibi maddelerin kaynağı etiketten anlaşılmaz; bu maddeler için "doğrulanmalı" uyarısı gösterilir.

Bu puan tıbbi tavsiye değildir

Etiketta, ambalaj etiketindeki bilgiyi yukarıda kaynağı verilen kamuya açık standartlara göre değerlendiren bir bilgilendirme aracıdır. Tanı koymaz, tedavi önermez ve bir sağlık uzmanının değerlendirmesinin yerine geçmez. Bir hastalığın, gebeliğin, alerjinin ya da ilaç kullanımının söz konusu olduğu durumlarda beslenme kararlarını hekimine veya diyetisyenine danışarak ver. Ciddi alerjilerde ürünün kendi etiketi esastır — bizdeki veri eksik ya da güncel olmayabilir.